Leiderschap

Wat als gedrag niet te bevatten is?!

By 15 november 2015No Comments

Toen ik zaterdagochtend 14 november 2015 mijn Twitter timeline opende, was het eerste bericht dat ik zag een quote van Thomas Mann:

People’s behavior makes sense if you think about it in terms of their goals, their needs & their motives

Een relevante quote voor leiders bij het doorvoeren van verandering. Begrip van gedrag zorgt er tenslotte voor dat je beter kunt inspelen op behoeften en misschien zelfs wel dat gedrag kunt beinvloeden.

Maar zaterdagochtend was niet zo maar een ochtend. Het was de ochtend volgend op de vreselijke gebeurtenissen in Parijs. Acht terroristen die dood, verderf en angst hebben gezaaid. Acht mannen, allen met een doel, behoeftes en motieven, waarvan steeds duidelijker wordt wat dat inhield voor ze zelf ook stierven.

En dus, conform deze quote, begon ik mij af te vragen wat hun doel, behoeftes en motieven moeten zijn geweest. Om daarmee ook een antwoord te geven op die ene prangende vraag: Waarom?! Welke ‘sense’ rechtvaardigt ronduit beestachtig gedrag? Welk doel, welke behoefte en welke motieven dienen een zodanig hoger doel dat dit gerechtvaardigd is?

Ieder normaal en weldenkend mens zal begrijpen dat hier geen antwoord op te geven is. De rest van de dag bleef ik echter nadenken waarom eigenlijk niet. Waarom kun je als normaal en weldenkend mens hier geen antwoord op geven en welke les kun je hieruit leren om er toch nog enig nut aan te geven?

Ik kwam uiteindelijk tot een paar conclusies:

  • Er is ook nog zoiets als moreel juist gedrag. Gedrag dat niet is gebaseerd op doelen, behoeftes en / of motieven. Maar gedrag dat is gebaseerd op gevoel, onderbuik handelen. Weten wat je moet doen zonder dit in doelen, behoeftes en / of motieven uit te kunnen en zelfs te hoeven drukken;
  • ‘Behavior’ bestaat niet alleen uit Gedrag, maar ook uit Houding (attitude): het is niet alleen handelen, maar ook hoe je je opstelt ten opzichte van anderen, anders denkenden, andere meningen. Hoe open ben je en welke invloed laat je dat spelen in je uiteindelijk gedrag?
  • Dat stukje ‘their motives’ is een belangrijker onderdeel van de quote dan ogenschijnlijk lijkt. Het is nauw verbonden met een ethos dat iemand erop nahoud; zijn / haar normen en waardenstelsel, het Hoger Doel. Motieven vormen daarbij het innerlijk kompas waarop iemand handelt en dus vorm geeft aan zijn / haar ethos.

Het onbegrip met deze terroristen (en met al die andere terroristen ook) ontstaat, omdat we massaal aanvoelen dat hun handelen moreel niet juist is, dat hun houding jegens anderen en andersdenkenden ronduit dogmatisch is (= het gelijk per definitie aan je zijde hebben) en hun ethos niet het onze is, zelfs niet een beetje te doorgronden is. Het is deze combinatie van factoren die het voor de normaal en weldenkende mens onmogelijk maakt ooit het ‘Waarom’ van deze daden te begrijpen.

Maar het zijn ook deze factoren die het onmogelijk maken voor terroristen om ooit hun doel te bereiken. Als je mensen niet kunt overtuigen waarom je doet wat je doet, zul je ook nooit in staat zijn enige verandering te bewerkstelligen. Sterker nog, zeker in het geval van terroristen, heeft het alleen maar een averechts effect.

Verandering kun je niet afdwingen en al helemaal niet met geweld. Het is een delicaat proces van mensenwerk en vooral respect. Respect voor elkaars opvattingen, elkaars verschillen, elkaars meningen. Horen en wederhoren zijn de enige moreel juiste handelingen. Met elkaar optrekken en niet tegen elkaar optrekken. Alleen zo kun je enig verandering bewerkstelligen. Laat dat de les zijn die we opnieuw kunnen leren. Dan zijn de vele slachtoffers nog ergens goed voor geweest.